Een vakantie naar een exotische bestemming is vaak een droom die uitkomt. U kijkt uit naar nieuwe culturen, prachtige landschappen en heerlijk eten. Maar helaas kan een ongenode gast uw reisplezier flink bederven: reizigersdiarree. Het is een van de meest voorkomende gezondheidsklachten onder reizigers en kan uw vakantieplannen flink in de war schoppen. We kennen allemaal de termen “Bali Belly” van backpackers die in Indonesië met flinke buikklachten op het toilet zitten. Of de vergelijkbare “Delhi Belly”. Hetzelfde principe maar dan in India.
Inhoud
Reizigersdiarree is een plotselinge, waterdunne diarree die optreedt tijdens of kort na een reis, meestal naar (sub)tropische gebieden. Hoewel het vaak vanzelf overgaat, is het belangrijk te weten wat u kunt doen om het te voorkomen en te behandelen. In dit artikel leest u alles wat u moet weten over de symptomen, preventie, en de juiste aanpak als u toch last krijgt. Zo bent u goed voorbereid en kunt u met een gerust hart op reis.
Wat zijn de klachten en symptomen?
Reizigersdiarree begint meestal plotseling en wordt gekenmerkt door dunne, waterige ontlasting die drie of meer keer per dag optreedt. Naast diarree kunt u ook last hebben van een of meerdere van de volgende symptomen:
- Buikpijn en buikkrampen
- Misselijkheid
- Overgeven
- Verminderde eetlust
In de meeste gevallen zijn de klachten mild en verdwijnen ze vanzelf binnen drie tot vijf dagen. Soms kan er echter sprake zijn van een ernstigere vorm. Men spreekt van ernstige reizigersdiarree als u naast de diarree ook een of meer van de volgende klachten heeft:
- Hoge koorts (39°C of hoger)
- Bloed of slijm bij de ontlasting
- Heftig en aanhoudend braken
De oorzaak van reizigersdiarree is meestal een besmetting met een bacterie, en soms een virus of parasiet. Deze ziekteverwekkers komen in het lichaam via besmet voedsel of drinkwater. De bacteriën in het buitenland zijn vaak anders dan de bacteriën die ons lichaam gewend is. Hierdoor kunnen onze darmen heftiger reageren, terwijl de lokale bevolking er geen last van heeft.
Hoe kunt u reizigersdiarree voorkomen?
Voorkomen is altijd beter dan genezen. Hoewel u reizigersdiarree nooit volledig kunt uitsluiten, kunt u het risico aanzienlijk verkleinen door een aantal belangrijke hygiënemaatregelen te nemen. De kern van de preventie ligt bij bewust omgaan met wat u eet en drinkt.
Tip 1: Let op wat u drinkt
Kraanwater is in veel landen niet veilig om te drinken. Het kan besmet zijn met bacteriën die diarree veroorzaken. Soms kan besmet kraanwater zelfs ernstigere ziektes veroorzaken, zoals Hepatitis A. Volg daarom de volgende adviezen op:
- Drink alleen water uit verzegelde flessen. Controleer of de dop nog intact is voordat u de fles opent.
- Gebruik fleswater ook voor het tandenpoetsen.
- Vermijd ijsblokjes in uw drankjes, tenzij u zeker weet dat ze van veilig water zijn gemaakt. In de praktijk is dit vaak onduidelijk, dus het is beter om ze te vermijden.
- Kies voor dranken die met gekookt water zijn bereid, zoals thee en koffie. De hitte doodt de meeste ziekteverwekkers.
- Dranken uit een fles of blikje, zoals frisdrank, zijn doorgaans veilig.
Tip 2: Wees voorzichtig met eten
De gouden regel voor eten op reis is: “Boil it, cook it, peel it, or forget it.” (Kook het, bak het, schil het, of vergeet het). Besmet voedsel is de grootste boosdoener. Let daarom goed op het volgende:
- Eet geen rauw of halfrauw vlees, vis of schaaldieren. Zorg ervoor dat al uw voedsel goed gaar en doorbakken is.
- Vermijd rauwe groenten en salades. Deze kunnen gewassen zijn in besmet water.
- Schil fruit zelf. Eet geen fruit dat al voor u geschild is. Bananen, sinaasappels en mango’s zijn veilige keuzes als u ze zelf pelt.
- Wees voorzichtig met voedsel van straatstalletjes. Kies voor kraampjes waar het druk is en waar het eten vers voor u wordt bereid en goed verhit wordt.
- Vermijd niet-gepasteuriseerde zuivelproducten, zoals melk, en wees voorzichtig met onverpakt ijs.
Tip 3: Zorg voor goede persoonlijke hygiëne
Een goede handhygiëne is essentieel om besmetting te voorkomen.
- Was uw handen regelmatig en grondig met water en zeep, zeker na toiletgebruik en voordat u gaat eten.
- Als er geen water en zeep beschikbaar zijn, gebruik dan een desinfecterende handgel met minimaal 60% alcohol.
- Droog uw handen aan de lucht of met een schone handdoek. Vermijd gemeenschappelijke handdoeken.
Wat te doen als u toch reizigersdiarree krijgt?
Ondanks alle voorzorgsmaatregelen kan het toch gebeuren dat u reizigersdiarree oploopt. Het is vervelend, maar meestal niet ernstig. De behandeling richt zich voornamelijk op het voorkomen van uitdroging en het verlichten van de symptomen.
Het belangrijkste: voorkom uitdroging
Bij diarree verliest uw lichaam veel vocht, zouten en suikers. Het is cruciaal om dit verlies aan te vullen om uitdroging te voorkomen. Uitdroging is het grootste gevaar, vooral bij jonge kinderen, ouderen en mensen met een zwakkere gezondheid. Tekenen van uitdroging zijn:
- Weinig of niet plassen en donkere urine
- Droge mond en lippen
- Erge dorst
- Sufheid en lusteloosheid
- Snelle hartslag en ademhaling
Wat kunt u doen om uitdroging te voorkomen?
- Drink veel. Drink minstens twee tot drie liter per dag. Kies voor veilig water, slappe thee, bouillon of vruchtensap uit een pak.
- Gebruik ORS (Oral Rehydration Solution). ORS is een poeder met een speciale mix van zouten en suikers dat u oplost in water. Het helpt uw lichaam om vocht beter op te nemen en vast te houden. Het is verstandig om ORS mee te nemen in uw reisapotheek. Gebruik ORS direct bij waterdunne diarree, zeker als u tot een risicogroep behoort (kinderen onder de 2 jaar, volwassenen boven de 70 jaar) of als u ook moet overgeven of koorts heeft.
Wat kunt u eten?
Vroeger werd vaak een streng dieet aangeraden, maar dat is niet nodig. Eet waar u trek in heeft, maar begin met kleine, lichte maaltijden. Denk aan crackers, rijst, toast of banaan. Drinken is belangrijker dan eten. Zodra u zich beter voelt, kunt u uw normale eetpatroon weer oppakken.
Medicijnen bij reizigersdiarree
Er zijn verschillende medicijnen die u kunt overwegen, maar gebruik ze met beleid.
- Diarreeremmers (loperamide): Middelen zoals Imodium® of Diacure® leggen de darmbewegingen stil, waardoor de diarree stopt. Dit kan praktisch zijn als u moet reizen en er geen toilet in de buurt is. U wordt er echter niet sneller beter van. Het lichaam probeert de ziekteverwekkers juist via de ontlasting kwijt te raken. Gebruik loperamide daarom alleen als het echt nodig is, niet langer dan twee tot drie dagen.
- Let op: Gebruik geen loperamide bij hoge koorts of als er bloed of slijm in uw ontlasting zit. Raadpleeg in dat geval een arts. Het is ook niet geschikt voor kinderen onder de 8 jaar.
- Geactiveerde kool (Norit): Artsen raden het gebruik van Norit af. Het is niet bewezen effectief tegen reizigersdiarree. Bovendien kan het de werking van andere medicijnen, zoals antimalariapillen, verminderen en bloed in de ontlasting maskeren.
- Antibiotica: Alleen in specifieke gevallen, bij ernstige reizigersdiarree met hoge koorts en bloed in de ontlasting, kan een arts antibiotica voorschrijven. Voor bepaalde risicogroepen (zoals mensen met een verminderde weerstand) kan een arts adviseren om een antibioticakuur mee te nemen op reis. Gebruik deze alleen na overleg met een arts.
Wanneer moet u een arts raadplegen?
In de meeste gevallen gaat reizigersdiarree vanzelf over. Neem echter contact op met een arts ter plaatse in de volgende situaties:
- Bij tekenen van uitdroging, zoals niet meer plassen, sufheid, verwardheid of het gevoel flauw te vallen. Dit is een spoedgeval.
- Bij hoge koorts (39°C of hoger).
- Bij bloed of slijm in de ontlasting.
- Als de diarree langer dan drie dagen aanhoudt en niet verbetert. Voor kinderen onder de 2 jaar moet u al na één dag een arts raadplegen.
- Bij aanhoudend en hevig braken, waardoor u geen vocht binnenhoudt.
Mensen met een chronische ziekte (zoals diabetes, hart- of nierproblemen) of een verminderde weerstand moeten sneller medische hulp zoeken. Overleg ook met een arts als u medicijnen gebruikt die beïnvloed kunnen worden door diarree of braken, zoals de anticonceptiepil of bloedverdunners.
Klaar voor een gezonde reis
Reizigersdiarree is een vervelende, maar meestal onschuldige aandoening. Met de juiste voorbereiding en kennis kunt u het risico aanzienlijk verkleinen. Zorg voor een goede handhygiëne, wees bewust van wat u eet en drinkt, en neem een basisreisapotheek mee met daarin in ieder geval ORS.
Mocht u toch pech hebben, onthoud dan dat het voorkomen van uitdroging het allerbelangrijkste is. Drink veel, gebruik ORS, en wees niet bang om een arts te raadplegen als de klachten ernstig zijn of aanhouden. Zo zorgt u ervoor dat reizigersdiarree slechts een kleine hobbel op de weg is en geen domper op uw hele vakantie.
Voor meer gedetailleerde reizigersadviezen kunt u terecht bij betrouwbare bronnen zoals GGD Reisvaccinaties, het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR) en Thuisarts.nl. Een goede voorbereiding is het halve werk voor een gezonde en onvergetelijke reis.